Zwartkijkers en zeurkousen: uw partners bij innovatie

Wie positief meedenkt met de ambities van de bedrijfsleiding is de held. Terwijl onderzoek laat zien dat meningsverschillen en bezwaren innovatie juist kunnen stimuleren. Mits goed gehanteerd.

Gefrustreerde ambitie

De Projectleider Innovatie van de papierfabriek staat perplex: hoezo willen Productie en Onderhoud niet meedoen? Een nieuwe energiebesparende techniek die 25% CO2 bespaart, duurzamer en goedkoper is: die moet je toch omarmen? Gefrustreerd gooit hij het projectplan bij het oud papier. Bovenop al die andere ambitieuze visiedocumenten.

Zo gaat het vaak: de top van het bedrijf heeft een ambitie, een uitdagende toekomstvisie. Meer innovatie. Verduurzaming. Een meer klantvriendelijke opstelling. Maar op de werkvloer ontmoet ze cynisme. Hakken in het zand en “ja, maar…”-reacties. Gevolg: de implementatie loop spaak en de ambities eindigen in het ronde archief. Ondertussen groeien de concurrenten.

Doordrammen

De Projectleider oefent druk uit op de afdelingen. Om toch mee te doen. Om de nieuwe techniek in te voeren. En ja, een projectgroep komt van de grond. Maar creativiteit, synergie en teamspirit zijn ver te zoeken. Budgetoverschrijdingen volgen. Planningen worden niet gehaald. En het initiatief sterft een langzame dood.

Natuurlijk probeert de bedrijfsleiding zo’n afloop te voorkomen. Ze ziet bezwaren van medewerkers als tekens van lage betrokkenheid en verantwoordelijkheid. Als gebrek aan enthousiasme en creativiteit. En ze probeert dat te repareren door te prikkelen met bonussen. Door subtiel te sturen in persoonlijke ontwikkelplannen. Of door dissidenten weg te zetten als zwartkijkers en zeurkousen. Alles om de neuzen maar dezelfde kant op te krijgen. Maar dit helpt meestal weinig.

Als ik leidinggevenden vraag of ze zelf van druk houden, dan zeggen ze altijd nee. En ja, ze willen zélf invloed. Ook denken velen dat alleen zíj zelf goede ideeën hebben. Ze hebben toch niet voor niets de hoogste positie? Ik vraag hen dan om die veronderstellingen eens op te schorten. En om vragen te gaan stellen.

Samen sterker

OK, denkt de Projectleider. Overtuigen en onder druk zetten werkt blijkbaar niet. En hij wil nu wel eens weten wat er leeft. Het plan? Met iedereen die betrokken is om tafel, in een werkbijeenkomst. Om de bezwaren tegen de nieuwe techniek op een rijtje te zetten en door te akkeren.

Het is logisch dat nieuwe, betere producten en bedrijfsprocessen niet gerealiseerd worden met manipuleren en drammen. Mensen werken samen om hun eígen belangen te kunnen realiseren. Ze willen invloed hebben op plannen. Ze willen hun kennis, ervaring en ideeën inbrengen. Zich ontwikkelen. Maar vaak worden ze behandeld als huurlingen, alleen geïnteresseerd in geld: “Zie het nou eens positief. En voer gewoon het plan uit, je wordt er toch voor betaald?” Dat voldoet voor velen niet. En daarom werken medewerkers zonder vrijheid en invloed niet mee.

Invloed delen

De Projectleider ziet licht aan het eind van de tunnel. We hebben in de werkbijeenkomst met Productie en Onderhoud alle problemen geïnventariseerd. Dat was even slikken, want hij bekijkt de zaken liefst positief. En luisteren vindt hij ook moeilijk. Maar de bezwaren onder de oppervlakte zijn nu eindelijk bekend. En het klopt: ze moeten aangepakt worden om die nieuwe techniek te kunnen invoeren. Dáár lag het knelpunt, niet bij de ambitie. Die werd door iedereen gedragen. Ondertussen is in de groep ook een gevoel van saamhorigheid ontstaan. Zelfs kwamen nieuwe ideeën op tafel.

In de meeste vergaderingen en werkoverleggen komen afwijkende visies niet op tafel. Wel bij de koffieautomaat. Samenwerking, creativiteit en innovatie beginnen met een beter werkoverleg. Waarin aandacht is voor meer open communicatie. Voor concrete problemen, en voor de visies van de zwartkijkers en zeurkousen. En waarin iedereen invloed heeft op de besluiten. Want waarom zou je ideeën aanleveren als je geen invloed hebt?

Actie

Heeft u de ambitie om de kosten te verlagen, het milieu te sparen of de klanten beter te bedienen? En moeten anderen daar aan bijdragen? Verbeter dan het overleg. Zit elke partij die te maken krijgt met de vernieuwingen aan tafel? Zo nee, vul het team dan aan. Hoe vindt de besluitvorming plaats? Zorg voor gedeelde invloed. Is de globale ambitie duidelijk? Zo ja, focus dan op het samen in kaart brengen, begrijpen en aanpakken van de knelpunten. Hierbij zijn de zwartkijkers en zeurkousen cruciaal. Moet het in één keer goed? Dat lukt niet: blijf oefenen, evalueren en geef niet op.

Overigens

Wen er maar aan: spanningen en geruzie horen erbij. Maar zorg er wel voor dat ze niet escaleren.